Antinükleer antikor testi (ANA testi), bağışıklık sisteminin vücudun kendi hücrelerine karşı antikor üretip üretmediğini araştırmak için yapılan bir kan testidir.
Bu test özellikle lupus, Sjögren sendromu ve bazı romatizmal hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılabilir. Halk arasında bazen “anti fana testi” olarak da bilinir.
ANA testi tek başına kesin tanı koymaz. Sonuçların mutlaka doktor değerlendirmesiyle birlikte yorumlanması gerekir.
Antinükleer Antikor (ANA) Nedir?
Bağışıklık sistemi normalde virüs, bakteri ve zararlı mikroplarla savaşır. Ancak bazı durumlarda bağışıklık sistemi yanlışlıkla kişinin kendi hücrelerine saldırabilir.
Bu durumda oluşan antikorlara otoantikor denir.
Antinükleer antikorlar (ANA), hücre çekirdeğine karşı gelişen otoantikorlardır. Bu antikorlar bazı otoimmün hastalıklarda daha sık görülebilir.
ANA testi, genel antikor testi mantığıyla karıştırılmamalıdır; burada özellikle hücre çekirdeğine karşı gelişen antikorlar araştırılır.
ANA Testi Neden Yapılır?
Doktorlar ANA testini genellikle otoimmün hastalık şüphesi olduğunda ister.
Aşağıdaki belirtiler varsa test istenebilir:
- Eklem ağrısı
- Kas ağrısı
- Nedeni bilinmeyen ateş
- Cilt döküntüsü
- Uzun süren halsizlik
- Ağız yaraları
- Güneşe hassasiyet
- Saç dökülmesi
- Kuru göz veya ağız
Eklem ağrısı, şişlik ve uzun süren iltihabi yakınmalar varsa reaktif artrit gibi romatizmal hastalıklar da doktor tarafından değerlendirilebilir.
ANA Testi Nasıl Yapılır?
ANA testi için damardan kan örneği alınır.
Alınan kan laboratuvara gönderilir ve özel yöntemlerle antinükleer antikor olup olmadığı araştırılır.
En sık kullanılan yöntemler:
- ELISA testi
- FANA testi
- İmmünfloresan yöntemler
Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkabilir.
FANA Testi Nedir?
FANA testi, “Floresan Antinükleer Antikor” testidir.
ANA testinin daha detaylı değerlendirilmesini sağlayabilir.
Bu testte:
- ANA pozitifliği
- Antikor yoğunluğu yani titre değeri
- Boyanma paterni
değerlendirilir.
FANA sonucu bazı otoimmün hastalıkların anlaşılmasına yardımcı olabilir.
ANA Testi Pozitif Çıkarsa Ne Anlama Gelir?
ANA testinin pozitif çıkması her zaman hastalık olduğu anlamına gelmez.
Bazı sağlıklı kişilerde de düşük seviyede ANA pozitifliği görülebilir.
Ancak yüksek ANA düzeyleri bazı otoimmün hastalıklarla ilişkili olabilir.
ANA pozitifliği şu hastalıklarda görülebilir:
- Lupus
- Sjögren sendromu
- Skleroderma
- Dermatomiyozit
- Polimiyozit
- Karışık bağ dokusu hastalığı
- Bazı romatizmal hastalıklar
ANA Testi Negatif Çıkarsa Ne Olur?
Negatif sonuç çoğu zaman ANA ile ilişkili otoimmün hastalık ihtimalini azaltır.
Ancak bazı durumlarda hastalık olmasına rağmen test negatif olabilir.
Bu nedenle sonuçlar yalnızca laboratuvar değerine bakılarak değil, hastanın şikayetleri ve muayene bulgularıyla birlikte değerlendirilmelidir.
ANA Titre Değeri Ne Demektir?
ANA testi sonuçlarında genellikle “1:40”, “1:160” veya “1:640” gibi değerler görülebilir.
Bu değerler antikor yoğunluğunu gösterir.
- Düşük titreler sağlıklı kişilerde de görülebilir.
- Yüksek titreler otoimmün hastalık ihtimalini artırabilir.
- Titre değeri tek başına tanı koydurmaz.
ANA Testi Hangi Hastalıklarda Pozitif Olabilir?
ANA testi bazı bağışıklık sistemi hastalıklarında pozitif çıkabilir.
- Lupus
- Sjögren sendromu
- Skleroderma
- Romatizmal hastalıklar
- Dermatomiyozit
- Polimiyozit
- Karışık bağ dokusu hastalığı
Bazı enfeksiyonlar ve ilaçlar da geçici ANA pozitifliğine neden olabilir.
ANA Testi İçin Aç Olmak Gerekir mi?
Genellikle ANA testi için aç olmak gerekmez.
Ancak doktor aynı gün başka kan testleri de istediyse açlık gerekebilir.
Bu nedenle test öncesinde doktorun veya laboratuvarın önerisi dikkate alınmalıdır.
Çocuklarda ANA Pozitifliği Ne Anlama Gelir?
Bazı sağlıklı çocuklarda da ANA pozitifliği görülebilir. Bu durum her zaman romatizmal hastalık olduğu anlamına gelmez.
Ancak eklem şişliği, uzun süren ateş, döküntü, kas ağrısı veya göz iltihabı gibi belirtiler varsa çocuk romatoloji değerlendirmesi gerekebilir.
Çocuklarda sonuçların yorumlanması farklı olabileceği için çocuklarda antinükleer antikor testi ayrıca değerlendirilmelidir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Aşağıdaki belirtiler varsa doktora başvurulmalıdır:
- Uzun süren eklem ağrıları
- Eklem şişliği
- Açıklanamayan halsizlik
- Sürekli ateş
- Güneşe hassasiyet
- Yaygın kas ağrıları
- Şiddetli saç dökülmesi
- Deri döküntüleri
- Ağız veya burun içinde tekrarlayan yaralar
Sık Sorulan Sorular
ANA testi pozitif çıkması kesin hastalık anlamına gelir mi?
Hayır. ANA testi bazı sağlıklı kişilerde de pozitif çıkabilir. Sonucun anlamlı olup olmadığı belirtiler ve doktor muayenesiyle birlikte değerlendirilir.
ANA testi neden istenir?
Genellikle otoimmün hastalık, lupus veya romatizmal hastalık şüphesi olduğunda istenir.
FANA testi ile ANA testi aynı mı?
FANA testi, ANA testinin daha detaylı değerlendirilmesini sağlayan yöntemlerden biridir.
ANA testi aç karnına mı yapılır?
Çoğu zaman açlık gerekmez. Ancak başka kan testleriyle birlikte yapılacaksa doktor açlık isteyebilir.
ANA testi hangi bölümde yapılır?
Genellikle dahiliye, romatoloji veya çocuk romatolojisi bölümleri tarafından istenir.
ANA testi yüksek çıkarsa ne yapılmalı?
Sonuç mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir. Gerekirse ek antikor testleri, kan testleri ve romatolojik muayene istenebilir.
Sonuç
Antinükleer antikor testi, bağışıklık sisteminin vücudun kendi hücrelerine karşı antikor üretip üretmediğini araştırmak için kullanılan önemli testlerden biridir.
Özellikle lupus ve diğer otoimmün hastalıkların değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.
Ancak ANA testi tek başına tanı koydurmaz. Pozitif veya negatif sonuç mutlaka doktor tarafından yorumlanmalıdır.
Daha fazla bilgi için MedlinePlus ANA testi rehberi incelenebilir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için doktora başvurulmalıdır.
